Proxmox VE — instalacja i konfiguracja krok po kroku (sieć, repozytoria, pierwsza VM)

Instalacja Proxmox VE sprowadza się do nagrania obrazu ISO na pendrive, uruchomienia z niego serwera i przejścia przez graficzny instalator, w którym wybierasz dysk, hasło roota i adres IP. Po restarcie cały serwer konfigurujesz przez przeglądarkę pod adresem https://ADRES-IP:8006. Najważniejsze kroki po instalacji to zmiana repozytorium na no-subscription, aktualizacja systemu i konfiguracja sieci na mostku vmbr0.

Poniżej przechodzimy przez cały proces na aktualnej gałęzi Proxmox VE 9 (Debian 13 „Trixie”), z uwagami dla osób, które wciąż mają wersję 8. Na końcu tworzymy pierwszą maszynę wirtualną i kontener.

Czym jest Proxmox VE i kiedy się sprawdzi

Proxmox Virtual Environment to dystrybucja oparta na Debianie z własnym jądrem (wywodzącym się z jądra Ubuntu), hiperwizorem KVM/QEMU, kontenerami LXC i panelem WWW. Nie jest to program instalowany „na” Windowsie — Proxmox zastępuje system operacyjny serwera i sam staje się hostem dla maszyn wirtualnych.

Sprawdza się zarówno w domowym labie na mini PC, jak i w firmowym klastrze z kilkoma węzłami, współdzieloną pamięcią masową (np. Ceph) i wysoką dostępnością. Jeśli zastanawiasz się nad alternatywą, zajrzyj do porównania Proxmox vs VMware ESXi, a podstawy samej wirtualizacji opisuje tekst maszyna wirtualna — co to jest i do czego służy.

Wymagania sprzętowe Proxmox VE

Przed instalacją wejdź do BIOS/UEFI i włącz wirtualizację sprzętową (Intel VT-x / „Virtualization Technology”, AMD SVM). Bez niej KVM nie uruchomi maszyn wirtualnych — zadziałają tylko kontenery LXC.

Przygotowanie pendrive’a instalacyjnego

1. Pobierz najnowszy obraz „Proxmox VE ISO Installer” ze strony proxmox.com/en/downloads i sprawdź sumę SHA256.
2. Nagraj obraz na pendrive (wszystkie dane na nim zostaną usunięte).

Na Linuksie wystarczy dd — najpierw ustal nazwę urządzenia poleceniem lsblk:

lsblk
sudo dd bs=1M conv=fdatasync status=progress if=./proxmox-ve_9.*.iso of=/dev/sdX

Na Windowsie użyj balenaEtcher albo Rufusa. W Rufusie przy pytaniu o sposób zapisu wybierz tryb DD — tryb ISO daje pendrive, z którego instalator nie wystartuje poprawnie.

Uwaga: Sprawdź dwukrotnie, co podajesz jako of=. Pomyłka (np. /dev/sda zamiast /dev/sdb) nadpisze dysk systemowy komputera, na którym nagrywasz obraz.

Instalacja Proxmox VE krok po kroku

1. Podłącz pendrive do serwera, uruchom go i wybierz pendrive w menu rozruchowym (zwykle F11, F12, F8 lub Esc — zależnie od płyty głównej).
2. W menu instalatora wybierz Install Proxmox VE (Graphical). Jeśli grafika nie działa (częste przy nietypowych kartach graficznych), użyj wariantu Terminal UI.
3. Zaakceptuj licencję EULA.
4. Wybierz dysk docelowy i kliknij Options, aby zmienić system plików: ext4 lub xfs (z LVM-thin), ZFS (RAID0, RAID1, RAID10, RAIDZ) albo Btrfs (technology preview). Instalator usuwa wszystkie dane z wybranych dysków.
5. Ustaw kraj, strefę czasową i układ klawiatury (Poland, Europe/Warsaw, Polish).
6. Podaj hasło roota i adres e-mail administratora — na niego trafią powiadomienia, np. o nieudanych backupach.
7. Skonfiguruj sieć zarządzającą: kartę sieciową, nazwę hosta w formacie FQDN (np. pve1.lab.local), stały adres IP z maską (np. 192.168.1.10/24), bramę i serwer DNS.
8. Sprawdź podsumowanie i kliknij Install. Po zakończeniu wyjmij pendrive i uruchom serwer ponownie.

Po restarcie konsola serwera wyświetli adres panelu. Otwórz w przeglądarce https://192.168.1.10:8006, zaakceptuj ostrzeżenie o certyfikacie samopodpisanym i zaloguj się jako root z domeną (realm) Linux PAM standard authentication.

Wskazówka: Adresu IP serwera nie zostawiaj „na DHCP” bez rezerwacji. Proxmox zapisuje go w konfiguracji na sztywno, więc zmiana adresu przez router odetnie Cię od panelu. O rezerwacjach adresów przeczytasz w poradniku o dobrych praktykach konfiguracji serwera DHCP.

Konfiguracja po instalacji: repozytoria i aktualizacje

Świeża instalacja ma włączone repozytorium enterprise, które bez subskrypcji zwraca błąd 401 przy apt update. Przełącz je na darmowe no-subscription:

1. W panelu wybierz węzeł (np. pve1) → Updates → Repositories.
2. Zaznacz repozytoria pve-enterprise (i ceph ... enterprise, jeśli jest) i kliknij Disable.
3. Kliknij Add, wybierz No-Subscription i zatwierdź.

W Proxmox VE 9 repozytoria są zapisane w formacie deb822 w katalogu /etc/apt/sources.list.d/. Wpis no-subscription wygląda tak.

Plik /etc/apt/sources.list.d/proxmox.sources:

Types: deb
URIs: http://download.proxmox.com/debian/pve
Suites: trixie
Components: pve-no-subscription
Signed-By: /usr/share/keyrings/proxmox-archive-keyring.gpg

W Proxmox VE 8 (Debian 12) odpowiednikiem jest linia deb http://download.proxmox.com/debian/pve bookworm pve-no-subscription w pliku .list. Następnie zaktualizuj system:

apt update
apt full-upgrade
pveversion -v

Używaj apt full-upgrade (lub apt dist-upgrade), a nie apt upgrade — ten drugi nie instaluje nowych zależności i potrafi zostawić Proxmoxa w niespójnym stanie. Komunikat „No valid subscription” po zalogowaniu jest tylko informacją i niczego nie blokuje.

Na koniec warto zabezpieczyć dostęp: w Datacenter → Permissions → Two Factor włącz 2FA dla roota, a do codziennej pracy utwórz osobne konto z odpowiednią rolą. Więcej porad eksploatacyjnych zebraliśmy w tekście 10 najlepszych praktyk w Proxmox.

Proxmox — konfiguracja sieci

Proxmox domyślnie tworzy mostek Linux Bridge vmbr0, do którego podpięta jest fizyczna karta sieciowa. Host ma adres IP na mostku, a maszyny wirtualne podłączone do vmbr0 zachowują się jak osobne komputery w tej samej sieci LAN i dostają adresy z Twojego routera.

Konfiguracja leży w pliku /etc/network/interfaces. Typowy wynik instalacji:

auto lo
iface lo inet loopback

iface enp1s0 inet manual

auto vmbr0
iface vmbr0 inet static
        address 192.168.1.10/24
        gateway 192.168.1.1
        bridge-ports enp1s0
        bridge-stp off
        bridge-fd 0

Sieć możesz edytować na dwa sposoby:

• w panelu: węzeł → System → Network → edycja lub Create (Linux Bridge, Linux Bond, Linux VLAN), a na końcu Apply Configuration,
• w pliku: edytujesz /etc/network/interfaces i stosujesz zmiany poleceniem ifreload -a (Proxmox używa ifupdown2, więc restart serwera nie jest potrzebny).

Zmiana adresu IP serwera Proxmox

1. Zmień address i ewentualnie gateway w sekcji vmbr0.
2. W pliku /etc/hosts popraw linię z nazwą hosta, np. 192.168.1.20 pve1.lab.local pve1.
3. Zastosuj zmiany: ifreload -a, a potem wejdź na nowy adres z portem 8006.

Jeśli serwer jest w klastrze, zmiana IP wymaga też edycji /etc/pve/corosync.conf — w takim przypadku zaplanuj to ostrożniej, najlepiej według dokumentacji klastra.

VLAN-y: mostek VLAN-aware

Jeśli switch przekazuje do serwera kilka VLAN-ów w trybie trunk, najprościej włączyć obsługę VLAN na mostku (w panelu: zaznacz „VLAN aware” przy vmbr0):

auto vmbr0
iface vmbr0 inet static
        address 192.168.1.10/24
        gateway 192.168.1.1
        bridge-ports enp1s0
        bridge-stp off
        bridge-fd 0
        bridge-vlan-aware yes
        bridge-vids 2-4094

Potem w ustawieniach karty sieciowej każdej maszyny wpisujesz tylko numer w polu „VLAN Tag”.

Jeden publiczny adres IP: NAT dla maszyn

Na serwerze dedykowanym z jednym adresem publicznym maszyny zwykle działają w prywatnej podsieci za NAT-em. Dodaj drugi mostek bez fizycznego portu:

auto vmbr1
iface vmbr1 inet static
        address 10.10.10.1/24
        bridge-ports none
        bridge-stp off
        bridge-fd 0
        post-up   echo 1 > /proc/sys/net/ipv4/ip_forward
        post-up   iptables -t nat -A POSTROUTING -s '10.10.10.0/24' -o vmbr0 -j MASQUERADE
        post-down iptables -t nat -D POSTROUTING -s '10.10.10.0/24' -o vmbr0 -j MASQUERADE

Maszyny podłączone do vmbr1 dostają adresy z puli 10.10.10.0/24 i bramę 10.10.10.1. Alternatywą jest wbudowane SDN (Datacenter → SDN) ze strefą typu Simple, które potrafi samo skonfigurować SNAT i DHCP. Szczegóły wszystkich wariantów opisuje oficjalna strona Network Configuration w wiki Proxmoxa.

Dwie rzeczy, które często psują konfigurację sieci: karty Wi-Fi nie da się dodać do mostka jak Ethernetu (maszyny nie wyjdą do LAN-u), a po wymianie karty sieciowej lub dużej aktualizacji jądra nazwa interfejsu (enp1s0, eno1) może się zmienić — wtedy popraw ją w bridge-ports.

Pierwsza maszyna wirtualna i kontener LXC

Wgranie obrazu ISO

Wybierz magazyn local → ISO Images → Upload (plik z dysku) albo Download from URL (Proxmox pobierze obraz sam). Domyślnie local to katalog /var/lib/vz, a dyski maszyn trafiają na local-lvm lub local-zfs.

Tworzenie VM

1. Kliknij Create VM w prawym górnym rogu.
2. General: nazwa maszyny, ID (np. 100).
3. OS: wybierz obraz ISO i typ systemu gościa (Linux lub Microsoft Windows z wersją).
4. System: dla nowych systemów typ maszyny q35, BIOS OVMF (UEFI) z dyskiem EFI, kontroler VirtIO SCSI single, zaznacz Qemu Agent. Dla Windows 11 dodaj też TPM 2.0.
5. Disks: rozmiar dysku; na SSD zaznacz Discard i SSD emulation.
6. CPU: liczba rdzeni; typ host daje najlepszą wydajność, ale utrudnia migrację między różnymi procesorami w klastrze.
7. Memory i Network: RAM oraz mostek vmbr0 z modelem karty VirtIO.
8. Confirm → Finish, a potem Start i Console, aby zainstalować system.

Windows nie ma wbudowanych sterowników VirtIO — podepnij drugi napęd CD z obrazem virtio-win.iso, inaczej instalator nie zobaczy dysku. W Linuksie po instalacji doinstaluj pakiet qemu-guest-agent.

Tworzenie kontenera LXC

Kontenery są lżejsze od maszyn wirtualnych i dzielą jądro z hostem. Szablon pobierzesz w local → CT Templates → Templates albo z wiersza poleceń:

pveam update
pveam available --section system
pveam download local debian-13-standard_WERSJA_amd64.tar.zst

Dokładną nazwę pliku skopiuj z wyniku pveam available — wersje szablonów się zmieniają. Następnie kliknij Create CT, wybierz szablon, ustaw hasło lub klucz SSH, dysk, CPU, RAM i sieć. Zostaw zaznaczoną opcję „Unprivileged container” — to bezpieczniejszy wariant.

Kopie zapasowe i przydatne polecenia

Zanim wrzucisz na serwer cokolwiek ważnego, ustaw backup: Datacenter → Backup → Add, wybierz maszyny, magazyn docelowy, harmonogram i tryb Snapshot. Najlepiej, żeby kopie lądowały na innym urządzeniu niż sam host — na zasobie NFS/SMB lub na Proxmox Backup Server. Pamiętaj, że snapshot maszyny to jeszcze nie kopia zapasowa; różnice wyjaśniamy w tekście czy snapshot to backup.

Kilka poleceń, które przydają się w konsoli hosta:

qm list                 # lista maszyn wirtualnych
qm start 100            # uruchomienie VM o ID 100
qm shutdown 100         # poprawne wyłączenie VM
pct list                # lista kontenerów LXC
pct enter 101           # wejście do kontenera 101
pvesm status            # stan magazynów danych
systemctl status pveproxy   # stan usługi panelu WWW

Jeśli panel WWW przestanie odpowiadać, zacznij od systemctl restart pveproxy pvedaemon — o zarządzaniu usługami przeczytasz więcej w poradniku systemctl — do czego służy.

Najczęstsze problemy po instalacji

• Panel nie otwiera się w przeglądarce — sprawdź, czy wpisujesz https:// i port 8006, czy komputer jest w tej samej podsieci i czy adres na konsoli serwera zgadza się z tym w /etc/network/interfaces.
• Błąd 401 przy apt update — repozytorium enterprise jest nadal włączone; wyłącz je w Updates → Repositories.
• „KVM virtualisation configured, but not available” — wirtualizacja w BIOS/UEFI jest wyłączona; włącz VT-x lub SVM.
• Maszyny nie mają internetu — sprawdź, czy karta VM jest podpięta do właściwego mostka, czy przy NAT włączono przekazywanie pakietów i czy firewall Proxmoxa (Datacenter → Firewall) nie blokuje ruchu.
• Instalator nie widzi dysku NVMe lub RAID — w UEFI przełącz kontroler z trybu RAID/RST na AHCI.